جو دو سر ، یولاف : L  Avena Sativa

گندمیان(Cramineae)

دوران گل دهی یولاف ماههای خرداد وتیر می باشد.

موطن اصلی این گیاه اروپای شرقی است.

مشخصات گیاه شناسی :

یولاف گیاهی است علفی ،یک ساله به ارتفاع نیم تا یک متر ریشه آن افشان وساقه های آن بند بند ،تو خالی و افراشته است. برگهای آن باریک ودراز و همانند سایر غلات دارای رگبرگهای موازی می باشد.قسمت پایین برگ به صورت غلافی دورساقه را احاطه می کند.گلها بسیار ریز ونا مشخص اند واین گلها در دسته جاتی که اصطلاحا سنبله نامیده می شود قرار گرفته اند.میوه آن مثل بقیه گندمیان کاریو پس است.میوه دراز بوده ومنتهی به دو نوک باریک است.و محفوظ در پوشینه ها می باشد.

انتشار جغرافیایی:

این گیاه در تمام نقاط کشور رویش دارد مانند آذربایجان ،لرستان ،فارس ،کردستان و خوزستان مشاهده نمود.

محلهای منا سب رو یش :

یولاف گیاهی است که به صورت خود رو در مزارع غلات ، حاشیه مزارع ، مزارع  رها شده ، مراتع  می روید.

اثرات درمانی ، نحوه و مقدار مصرف :

- برای رفع بی خوابی ، اضطراب و افسردگی ، عصاره این گیاه را بنوشید.

- جوشانده حاصل از گیاه کامل را به عنوان یک محلول شفا دهنده برای بیماری های پوستی به کار برده و محل عارضه را با آن بشویید.

- از مرهم حاصل از بلغور ( دانه آسیاب شده )  برای درمان ناراحتی هایی چون اگزما ، زخم های سرمازده و تبخال استفاده کنید.

- مصرف جوشانده حاصل از آرد یا دانه یولاف ، اثر ملینی داشته و یبوست را برطرف می کند.

- جوشانده 20 گرم دانه ( سبوس دار ) اثر مدر داشته ، در درمان سنگ کلیه و عدم دفع ادرار به کار میرود.

- برای التیام زخم های کهنه و شدید می توان از خمیر آرد یولاف استفاده نمود.

- فلوکون ( فراورده حاصل از دانه  ) برای افرادی که دوران نقاهت پس از جراهی های سخت یا اسهال شدید را میگذرانند و نیاز به تجدید قوا دارند موثر است.

- مصرف جوشانده کاه ، به صورت حمام موضعی ، در رفع ناراحتی های نقرس ، روماتیسم ، درد کلیه و اختلالات مجاری ادرار موثر است.

 

بی تی راخ(شیرپنیر)

Galium aparin

Catchweed bedstraw

گیاهی است یکساله از خانواده Rubiaceae باساقه هایی چهارگوش که بلندی ان تا200سانتیمتررسیده، وپوشیده از کرکهای خشن قلاب مانند است.تولید مثل ان توسط بذر صورت میگیرد.برگها پیرامونی و دارای6-8برگ در هر قسمت میباشد.برگها باریک ونیزه ای و در پایه نازک شده و دارای موهای زبر در حاشیه میباشد.
گلهای ان کوچک،سفیدرنگ و چهارقسمتی هستندکه برروی ساقه های کوتاه جانبی قرار دارند.غلاف بذر دو قسمتی بوده و هر نیمه تقریبا گرد است.بی تی راخ با ساقه های بلند و کرکهای خشن قلاب مانند،به دور ساقه های غلات پیچیده،به هنگام برداشت محصول ایجاد مشکل میکند.بی تی راخ دارای سه پرچم است که به جدار جام چسبیده اند.گل آذین گرزن محوری است که از مجموع سه گل تشکیل یافته است.

گونه دیگرGaliumکه غلف هرز استG.tricorneنام دارد.

بی تی راخ از علفهای هرز مزارع گندم،جو،سبزی وصیفی،چغندرقند و نیشکر است.
روشهای کنترل:
در مزارع غلات(گندم و جو)از تو-فور-دی(SL72%)به نسبت 1-1.5لیتر در هکتار و همچنین علفکش تو-فور-دی+MCPA((SL67.5%به نسبت1-1.5لیتر در هکتار از زمان پنجه زدن تا تشکیل ساقه گندم در یک نوبت استفاده میشود.

 

مشخصات گیاهی گزنه

نام علمي:Urtica dioica

گزنه گیاهی است علفی و چند ساله که ساقه آن چهار گوش بوده و بطور قائم تا ارتفاع یک متر بالا می رو د. این گیاه در خرابه ها ،‌باغها و نقاط مرطوب که چهارپایان از آن عبور می کنند بحالت خودرو می روی ریشه این گیاه خزنده بوده و در ناحیه ای که سبز می شود کم کم تمام منطقه را فرا می گیرد .

ساقه این گیاه را پرزها و تارهای مخروطی شکل پوشانده که در صورت لمس کردن ساقه بدست می چسبد و پوست را می گزد که تولید خارش و سوزش می کند و شاید بهمین دلیل آنرا گزنه نامیده اند .
جالینوس حکیم که در قرن دوم میلادی زندگی می کرده آنرا برای رفع سرمخوردگی و بیمایر دستگاه تنفسی بکار می برده است .

گزنه گیاهی است که از دوران ماقبل تاریخ نیز وجود داشته  و مردم آن زمان از آن برای تغذیه استفاده می کردند و از خواص درمانی آن اطلاع داشته اند .

تخم آن نرم ، ریز و تیره رنگ  و مانند تخم کتان است قسمت مورد استفاده این گیاه برگهای تازه ، ریشه ف شیره و دانه آن است .

خواص داروئی:

گزنه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است
1.گزنه مو را تقویت کرده و از ریزش موی سر جلوگیری می کند ، حتی در بعضی از مورد موی سر دوباره می روید . برای استفاده از این خاصیت 6 گرم سر شاخه ها و برگها و ریشه گزنه را بتنهایی و یا با 30 گرم چای کوهی در یک لیتر آبجوش ریخته و آنقدر بجوشانید تا حجم مایع به نصف برسد . شبها مقدری از این مایع را به سر بمالید و صبح بشوئید .
2.دستگاه هاضمه را تقویت می کند .

3.ادرار را زیاد می کند.

4.برای درمان بیماری قند مفید است بدین منظور یک فنجان چای گزنه را سه بار در روز میل کنید.

5.ترشح شیر را در زنان شیدره زیاد می کند.

6.اخلاط خونی را برطرف می کند.

.7بیماریهای پوستی را برطرف می کند.

8.اگر در ادرار خون وجود داشته باشد گزنه آنرا برطرف می کند.

9.گزنه عرق آور است.

10.پاک کننده اخلاط سینه ، ریه و معده است .

11.برای از بین بردن زگیل ، ضماد برگهای تازه آنرا روی زگیل بمالید .

12.برای التیام زخم ها و زخم های سرطانی از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده کنید.

13.برای برطرف کردن کهیر از جوشانده گزنه بمقدر سر فنجام در روز بنوشید.

14.ضماد آن درد عضلانی را برطرف می کند.

15.برای برطرف کردن درد رماتیسم ، برگهای تازه آنرا روی پوست بمالید .

 

پیچک صحرایی

 نام علمي convolvulus   arvensis 

 یکی از ده گیاه هرزه مهم و مسئله ساز دنیا می باشد و از گیاهان هرز خسارت زای باغات، مزارع گندم و محصولات تابستانه به شمار می آید. به طور کلی گیاه هرز اجباری است و به صورت وحشی یافت نمی شود. این گیاه چند ساله خزنده و بومی اروپا و غرب آسیا است و گسترش آن در مناطق گرمسیری و معتدل می باشد. تراکم بالای آن عملکرد محصول را 50-60 درصد کاهش می دهد. علاوه بر آن با پیچیدن به دور غلات دانه ریز سبب ایجاد مشکل در امر برداشت آنها می شود. پیچک به سرما و یخبندان مقاوم است ولی دمای 8- تا 10- درجه سانتیگراد ساقه های هوایی آن را از بین خواهد برد. پیچک صحرایی گاهی با پیچک هفت بند اشتباه می شود. اگر چه پیچک هفت بند یکساله و کوچکتر است و گل های آن سبز مایل به سفید  می باشد ثابت شده که پیچک صحرایی روی ذرت و نیشکر اثر دگرآسیبی دارد

 ویژگی های گیاه شناسی

 گیاهی است از تیره پیچک که گیاهان این تیره بالارونده و بوته ای بوده و دارای شیرابه ای شیری رنگ می باشند. گلها منظم، دارای پنج کاسبرگ، پنج گلبرگ پیوسته، پنج پرچم و دو برچه با دو تا چهار خانه که در هر خانه یک یا دو تخمک دیده می شود. گلهای این خانواده معمولاً شیپوری و قیفی و رنگ آنها سفید تا صورتی می باشد. برگ در پیچک صحرایی کوچک بوده و هیچگاه کاسه گل را در بر نمی گیرد. گیاهچه آن دارای برگ های لپه ای سبز تیره با رگبرگ های قابل رویت و تقریبا این برگها  قلبی شکل تا گرد می باشند. این برگها 10 روز پس از جوانه زنی ظاهر می شوند. اولین برگ های حقیقی سه گوش، نوک تیز  و در قاعده دارای لوب های عمیق می باشند. گیاهچه  از طریق شیار موجود  در برگ های پایینی براحتی تشخیص داده می شود. قابل ذکر است که ساقه های  جوان حاصل از گیاهچه تثبیت شده، برگ های قاعده ای نخواهند داشت

اثر دارویی

- درمان یبوست : دم کرده ریشه گیاه به واسطه داشتن مواد رزینی به عنوان یک مسهل عمل کرده و یبوست را بر طرف می نماید.

اثر صفرابر: دم کرده ریشه گیاه، برگ یا دانه های گیاه  پیچک صحرایی اثر صفرابر دارد.

التیام زخم ها: برگ های تازه این گیاه اگر بروی  زخم ها قرار داده شود التیام دهنده زخم ها است. 

 

اویار سلام

نام علمی: Cyperus rotundus
نام تیره: Cyperaceae نام فارسی: اویار سلام
نام انگلیسی: Purple nutsedge
اویارسلام گیاهی یکساله است که اغلب در شالیزارها یافت می شود. میوه اویارسلام به رنگ قهوه ای است. این گیاه بومی آفریقا، اروپای مرکزی و جنوبی و دارای خواص متعددی است.
 ضماد تهیه شده از آن، خارش و ناراحتی های پوستی مانند اگزما و گال را درمان می کند.
 مصرف آن بینایی را تقویت و ناراحتی های چشمی را برطرف می کند.
 مصرف پودر اویارسلام، سیستم گوارشی را بهبود می بخشد و انگل روده را دفع می کند.
 ماساژ دادن پوست با پودر آن از تراکم چربی های موضعی در افراد چاق می کاهد.
 برای درمان بیماری صرع مفید است.
 زخم ها را بهبود می بخشد و بدن را تقویت می کند.
 حالت تهوع، اسهال، قولنج، سوء هاضمه و طعم بد دهان را برطرف می کند.
 بهترین گیاه برای درمان تب به حساب می آید.
 ریشه آن برای تقویت ذهن به کار برده می شود.
 سرفه و آسم را برطرف می کند.
 خاصیت ضد باکتریایی و مسکن دارد.
 این گیاه به عملکرد طحال، کبد و لوزالمعده کمک می کند.* تشنگی را رفع می کند.

 

 

 

خارشتر :

نام علمی :‌Alhagi maurorum

گیاهی است پایا از خانواده پروانه‌داران (Papilionaceae یا Fabaceae) از زیرخانواده باقالاها (Faboideae) و یکی از بنشن‌ها بشمار می‌رود. نام دیگر آن علف ترنجبین است.
میوه این خانواده ناشکوفا است. بوته‌های آن نیمه‌درختچه‌ای و نیمه‌چوبی است که تا ارتفاع ۵۰ تا ۱۵۰ متر می‌رسد. ساقه‌های آن سبزرنگ با خارهای تیز نوک‌زرد است.کاسبرگ آن بدون کرک، زنگ‌مانند و با پنج دندانه مثلثلی کوتاه نوک تیز است. دانه‌های آن در درون نیامک پهلوی هم قرار دارند.

خارشتر یکی از علوفه های خوراکی برای دامها بویژه بزها است. این گیاه مقاوم به سرما و دارای ریشه عمیق است و به آب کمی نیاز دارد. خارشتر برای گیاهانی مانند غلات و چغندر به عنوان علف هرز بشمار می‌آید.

ریشه‌های خارشتر گاه تا ژرفای ۵ تا ۷ متر هم می‌رسد. میوه‌ آن را ترنجبین (تَراَنگَبین) می‌نامند که به معنی عسل تر است. این گیاه در شوره‌زارهای ایران، عربستان، صحرای سینا، سوریه و هند و پاکستان تا ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا می‌روید.

خارشتر گیاهی است علفی و چند ساله از خانوادهLeguminosae،تكثیر ان توسط بذر و ریزوم صورت میگیرد.دارای شاخه هایی انبوه و در هم، ساقه سبز رنگ است. این گیاه برگهای ساده ای دارد كه2تا4میلیمتر عرض و2تا10 میلیمتر طول دارند. برگها به شكل بیضی كشیده هستند كه در پایه خارها قرار گرفته اند.گلها به طور منفرد یا دوتایی در طرفین شاخه ها قرار دارند. كاسه گل تقریبا 2 میلیمتر طول دارد و بدون كرك است.دندانه های كاسه نوك تیزوتخمدان نیز بدون كرك است. میوه این گیاه باریك و بدون كرك بوده سطح رویی ان صاف و سطح زیرش بند بند است.رنگ گلها صورتی یا صورتی مایل به بنفش است. دمگل 1 تا 3 میلیمتر است.

این علف هرز به شوری مقاوم بوده و بیشتر در نواحی خشك وبیابانی وجود دارد گوسفندان و شتر از آن تغذیه میكنند.از گونه های دیگر ان میتوان A.persarum را نام برد.

خارشتر از علفهای هرز مزارع پنبه،نیشكر،چغندرقند،گندم، جو،سبزی و صیفی است.

خواص داروئی

1) خارشتر از نظر پزشکی سنتی دارای طبع سرد است

2) برای رفع صفرا و سنگ کلیه و مثانه مؤثر است.

3) ادرارآور و ضد سیاه‌سرفه و تب و لرز است.

4) برای دفع سنگ کلیه می‌توان خارشتر ، ‌خاکشیر و ترنجبین را باهم مخلوط کرده و صبح ناشتا خورد.

روشهای کنترل:

خارشتر را میتوان با سم پاشی با علفكش تو-فور-دی پس از سبز شدن در مزارع غلات به نسبت 5 لیتر در هكتار كنترل كرد. مصرف علفكشها قبل از سبز شدن تاثیر چندانی در كنترل این گیاه ندارد.

 

 

علف هرز بیدگیاه (علف گندمی) :

نام علمی : Agropyrum repens

گیاهی است علفی چندساله و ریزوم دار که مبارزه با ان کار چندان ساده ای نیست.از خانواده Poaceae که از طریق بذر و ریزوم تکثیر می یابد.این ریزوم ها تا اندازه ای آبدار،سفید مایل به زرد با انتهای تیز و مقاوم بوده وقادر به نفوذ در خاکهای سخت و حتی در غده ها و ریشه های گیاهان دیگر است.
بید گیاه دارای گوشک کوچک بوده و در مرحله رویشی، برگهایش در نزدیک نوک ، به صورت افقی مچاله شده است. گل آذین آن از نوع سنبله است و سنبلچه های آن به صورت دو ردیف بلند مانند تخت خوابیده، بر روی ساقه قرار گرفته اند.هر سنبلچه از دو پوشینه یا گلوم بزرگ و مشخص تشکیل شده است.
ساقه ها راست ،منشعب،برگها به صورت شل و ول(Lax leaves) و سبزرنگند. در قسمت بالایی برگها تعداد کمی وجود دارد و دارای لیگول غشایی است که روی هم قرار گرفته اند(Clasping)و دارای4-7گلچه که در هر خوشه چه قسمتهای پهن در مقابل محور خوشه قرار گرفته اند.
بید گیاه از علفهای هرز مزارع گندم و جو میباشد.
در مورد مبارزه با این گیاه کار تحقیقاتی انجام نشده و در حال حاضر وجین دستی انجام میشود.

جوشانده ریزوم برای دردهای کلیه و ناراحتی های پوستی مناسب میباشد.همچنین ضد روماتیسم است.

 

 

تاتوره

نام علمی:Datura stramonium
نام تیره: Solanaceae
نام فارسی: تاتوره
نام انگلیسی: Thorn-apple
گیاهی یک ساله، قوی، سمی، که بوسیله بذر تکثیر و انتشار می یابد. ریشه این گیاه بسیار منشعب، سفید رنگ، دوکی شکل است.حرارت و گرما را ترجیح می دهد. نیاز به خاک های سبک، غنی از ازت و مکان های گرم و آفتابی دارد.
دوره رویش: اواخر بهار
برگ ها کوتیلدونی:دراز، باریک، نیزه ای نوک تیز، با برگ دم کوتاه
برگ های شاخه: با برگ دم بلند، برگ ها تخم مرغی نوک تیز، در قاعده گوه ای شکل، لبه موجی دندانه دار، سطح رویی برگ به رنگ سبز تیره، و سطح زیرین برگ روشن تر
ساقه: افراشته، مدور، بدون کرک
گل: با دم گل کوتاه، به رنگ سفید، افراشته راست، منفرد در محل انشعابات شاخه، جام گل قیف مانند، با لبه های پهن چین خورده که پس از باز شدن کامل صاف می شوند. کاسه گل لوله ای دراز با پنج دندانه درشت.
دوره گلدهی: تابستان تا پاییز
مشخصات دانه: طول 8/3-3/3 میلی متر، عرض 3-8/2 میلی متر، به شکل مسطح، قلوه ای تا تقریبا نیم دایره، ناف نوک تیز یا سه گوش به رنگ زرد-سفید، دانه کهنه به رنگ قهوه ایو دانه تازه روشن تر. سطح رویی دانه به رنگ خاکستری تیره تا قهوه ای سیاه با برجستگی های ظریف زگیل مانند و چین دار.
مناطق انتشار در ایران: اطراف تهران، کرج، شهرری، اراک، گرگان، آذربایجان، گیلان، خراسان، کرمان، سیستان و بلوچستان.

آرام کننده تشنجات است.

تولید داروهای آرام بخش و خواب آور میکند.

 

 

همیشه بهار صحرایی

نام علمي:Calendula arvensis
نام تيره:Compositae
نام فارسي: همیشه بهار صحرایی
نام انگليسي: Field marigold گیاهی است یک ساله ، با بذر تکثیر می شود. در خاک های غنی از مواد غذایی ، لومی تا رس دار ، در مکان های گرم با زمستان متوسط به خوبی رشد میکند و تمایل زیاد به زمین های آهکی دارد.
دوره رويش:بهار
برگ های کوتیلدونی: کشیده، باریک و دراز
برگ های شاخه: برگ های پایینی قاشقی، متصل به ساقه کوتاهف برگ های بالایی تخم مرغی تا نیزه ای ، معمولا ساقه را محصور نموده و کامل و بدون دندانه است.
ساقه: کج، بالارونده ، گوشه دار ، برگ ها تا راس ساقه ادامه دارند ، زیاد منشعب می باشند. با موهای کوتاه، بلندی 40-10 سانتی متر
گل:کاپیتول های گل دارای دو نوع گل، لوله ای و زبانهای، بر روی انتهای شاخه ها، گل های زبانه ای به رنگ زرد روشن تا نارنجی
دوره گلدهي: بهار تا پاییز
مشخصات دانه: میوه فندق ای هتروکارپ، درازا 20-10 میلی متر، پهنا 3-2 میلی متر، کاملا خمیده و کرمی شکل.
منطقه انتشار در ايران: جنوب ایران و مسجد سلیمان

 

 

گون
Astragalus bisulcatus

Two grooved milk vetch

گون گياهي است چندساله كه ارتفاع ان تا 75 سانتيمتر ميرسد.از خانواده Leguminoseae كه توليد مثل ان از طريق بذر صورت ميگيرد. ساقه هاي رشد يافته ان به رنگ بنفش تيره است برگهاي ان مركب از برگچه هايي است كه،به صورت متقابل به تعداد11تا30جفت در محورهر برگ قرار گرفته اند.گلهاي ان معمولا به رنگ ارغواني،گاهي ابي يا سفيد بوده،نزديك به انتهاي شاخه هاي گل دهنده قرار دارند.

اين گياه در برابر خشكي مقاوم ودر خاكهاي شور به خوبي رشد ميكند و داراي بوي تند سلنيوم است. بسياري از گونها سمي هستند و باعث مسموميت گاوها، گوسفندان و اسبها ميشوند.در طول فصل رويش گون،ماده سمي گلوكوزيد توليد ميشود كه باعث ايجاد اختلالات تنفسي و فلج حيوانات ميشود.از گونه هاي ديگر اين جنس ميتوانA.alpinus ,A.cicer ,A.pendulilorus ,A.arenarius، A.norvegicusرا نام برد.
گون از علفهاي هرز مناطق كويري، زمينهاي باير، مزارع چغندر قند، نيشكر،سبزي و صيفي است.